Uroczysko Pięty

Kategoria

SOO - Obszar Specjalnej Ochrony Siedlisk

Kod

PLH260012

Położenie - powiaty

konecki, skarżyski

Położenie geograficzne i opis obszaru

Ostoja położona jest w naturalnym obniżeniu pomiędzy dwoma pasmami niewysokich wzniesień. Od południa graniczy z Płaskowyżem Suchedniowskim z najwyższym szczytem  Świnia Góra 391 m. n.p.m., a od  północnego wschodu  z południową częścią Garbu Gielniowskiego z tzw. Wzgórzami Niekłańsko – Bliżyńskimi ze szczytem Altana 408 m. n.p.m. Podłoże stanowią głównie gleby bielicowe, częściowo oglejone. Miejscami występuje mniej przepuszczalne podłoże gliniaste. Mała przepuszczalność powoduje stałe wysokie zawilgocenie podłoża. Występuje tu mozaika  zbiorowisk roślinnych, na którą nakładają się wpływy antropogeniczne. Centralną część ostoi zajmują łąki świeże, wilgotne i mokre, przechodzące w szuwary, wysokie turzycowiska, olsy i zarośla łzowe na torfowisku niskim. Występują tu także fragmenty łęgów olszowo – jesionowych, zbiorowiska borowe i lasy mieszane. Szczególnie interesujące są łąki trzęślicowe Molinietum medioeuropaeum. Znajdują się tu jedne z najbogatszych w regionie stanowisk kosaćca syberyjskiego Iris sibirica, mieczyka dachówkowatego Gladiolus imbricatus i pełnika europejskiego Trollius europaeus. Dość liczny jest rzadki w tej części kraju gatunek storczyka - gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea. Występuje tu także kruszczyk błotny Epipactis palustris i inne gatunki storczyków. W dużych ilościach spotykamy goryczkę wąskolistną Gentiana pneumonanthe. Obecność płatów rdestu wężownika Polygonum bistorta przy masowo występującym pełniku europejskim wskazuje na wytworzenie rzadkiego zespołu Polygono bistortae - Trollietum europaei. Ciekawostką jest występowanie kilku kęp kosaćca syberyjskiego w odmianie białej. Wzdłuż cieków wodnych i w obniżeniach terenu  wykształcają się torfowiska przejściowe, szuwary i wysokie turzycowiska z klasy Phragmitetea.  Dominująca cechą jest stagnująca przez wiele miesięcy woda. Podłoże stanowią gleby glejowe, z dużą zawartością węglanu wapnia i misy wypełnione torfem niskim. Łąki otoczone są zróżnicowanymi lasami. Łagodne przejście pomiędzy zbiorowiskami łąkowymi a lasem w północnej i północno-zachodniej części badanego obszaru stanowią zarośla łozowe i olsy. Występują na glebach bagiennych i niskich torfach. Dominującą cechą jest układ kępkowo-dolinkowy przy czym dolinki przez wiele miesięcy zalane wodą. Lasy na siedliskach bagiennych z dominującą olszą czarną Alnus glutinosa oraz turzycą długokłosą Carex elongata, trzcinnikiem lancetowatym Calamagrostis canescens, psianką słodkogórz Solanum dulcamara w warstwie runa zalicza się  do olsów Carici elongatae-Alnetum glutinosae. Zbiorowiska borowe i leśne wykształcają się pod wpływem zróżnicowanych warunków siedliskowych od typowych borów wilgotnych aż do lasów mieszanych. Przy stale utrzymującym się wysokim poziomie wód gruntowych spotykamy fragmenty zaliczane do zespołu sosnowego boru bagiennego Vaccinio uliginosi-Pinetum sylvestris. Bory sosnowe wilgotne Molinio-Pinetum i Leucobryo-Pinetum molinietosum - spotykamy w zawilgoconych obniżeniach, gdzie tworzą charakterystyczne zespoły oddzielone od siebie olsami i łęgami. Na skłonach niewysokich wzniesień ukształtował się subkontynentalny bór świeży Peucedano-Pinetum, w którym w warstwie drzewiastej dominuje sosna zwyczajna Pinus silvestris. Podszyt jest ubogi. Od  południa cześć centralą ogranicza zróżnicowany florystycznie las mieszany wyżynny, w którym występują zarówno gatunki typowe dla grądu środkowoeuropejskiego  Galio sylvatici-Carpinetum betuli jak i subkontynentalnego boru sosnowego Peucedano-Pinetum. Południowa granica biegnie doliną rzeki Kuźniczki z przylegającymi do niej wilgotnymi łąkami na północ od Sorbina oraz obejmuje rozległe wilgotne łąki i nieużytki na południe od Nowek. We wschodniej części obszar sięga po przełomową dolinę Kamiennej w miejscowości Górki z silnym stanowiskiem chronionego omiega górskiego Doronicum austriacum. Pofałdowanie i nachylenie terenu ku południowemu wschodowi zwiększa insolację i wpływa na mikroklimat. Efektem tego jest duże zróżnicowanie florystyczne i bogactwo fauny.

Powierzchnia

858,84 ha.

Wartość przyrodnicza i znaczenie

Ostoja należy do najpiękniejszych i najbardziej rozległych obszarów łąk i mokradeł w północnej części województwa świętokrzyskiego. Stanowi oazę bioróżnorodności o niezaprzeczalnych walorach naukowo – poznawczych. Dzięki zróżnicowaniu siedliskowemu – od bagien po suche skrawki wrzosowisk na niewielkich pagórkach cechuje się niespotykaną liczbą gatunków roślin i zwierząt. Najcenniejszymi zespołami roślinnymi są dobrze wykształcone i zachowane siedliska naturowe o znaczeniu europejskim:  zmiennowilgotne łąki trzęślicowe, torfowiska przejściowe i trzęsawiska, dobrze zachowane płaty borów i lasów i brzozowo-sosnowych bagiennych lasów borealnych, łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe  oraz zachowane w nieco słabszym stanie  grądy środkowoeuropejskie i subkontynentalne. Znajdują się tu jedne z najbogatszych w regionie stanowisk kosaćca syberyjskiego, mieczyka dachówkowatego i pełnika europejskiego i licznych gatunków storczyków. W ubiegłym roku zlokalizowano silne stanowisko omiega górskiego w przełomowym odcinku rzeki Kamiennej. Szczególne znaczenie ma występowanie gatunków flory i fauny związanych z siedliskami wilgotnymi i podmokłymi. W trakcie wieloletnich obserwacji stwierdzono występowanie 57 gatunków motyli dziennych. Wśród nich występują tzw. gatunki naturowe - przeplata aurinia Euphydryas aurinia, modraszek telejus Maculinea teleius i czerwończyk nieparek Lycaena dispar oraz gatunki objęte ochroną gatunkową – paź żeglarz Iphiclides podalirius, modraszek bagniczek Vacciniina optilete, strzępotek soplaczek Coenonympha tullia. Stanowisko przeplatki aurinii jest istotne w skali kraju.  Ze względu na obecność goryczki występuje tu myrmekofilny modraszek alkon Maculinea alcon.

Instytucja lub osoba zbierająca informacje

Andrzej Staśkowiak
Alojzy Przemyski, Zakład Botaniki Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy w Kielcach
Piotr Przemyski